– قۋانىش سۇلتان ۇلى, حالقىمىزدىڭ «ەلگە قىزمەت – ەرگە مىندەت» دەگەن تاعىلىمدى ءسوزى بار. اڭگىمەمىزدىڭ اليقيساسىن وسى ويمەن ۇشتاستىرساق. مەنىڭ بىلۋىمشە, ءسىز «تۋعان جەرگە تامىر جايعان ەڭبەك عانا باياندى» دەپ كەلگەن ازاماتتىڭ ءبىرىسىز...
– ءيا, تۋعان توپىراقتىڭ قاسيەتى بولەك. ءبىز جۋسان ءيىسى اڭقىعان, جالبىز ءدامى تاڭدايدا قالعان وڭىردە وستىك. تابيعاتتىڭ ءوزى تاربيەلەگەن دەسەم ارتىق ەمەس. ءۇش جاسىمنان دومبىراعا قۇمارتتىم, ءۇشىنشى سىنىپتان باستاپ ۇلكەن ساحناعا شىقتىم. ەل ەڭسەسى ەندى عانا كوتەرىلىپ كەلە جاتقان, جاڭا عاسىر تابالدىرىعىن اتتاعان اۋىر كەزەڭدى كوزبەن كوردىك. وبلىس مارتەبەسىنەن ايىرىلعان تۇستا تالدىقورعاندا جاستىعىمىز ءوتتى, جوعارى ءبىلىم الدىق.
مۋزىكالىق فاكۋلتەتتە وقي ءجۇرىپ, وڭىردەگى مادەني, قوعامدىق شارالاردىڭ بەل ورتاسىندا بولدىق. سول جىلدارى تەاتردىڭ جابىلىپ قالماۋىنا ساعىندىق ايتمۇحامەت ۇلى باستاعان الماحان, كەندەباي, ءاليحان سىندى اعا-اپالارىمىز ايانباي ەڭبەك ەتتى. ال م.تولەباەۆ اتىنداعى وركەستردىڭ تاعدىرى تارازىعا تۇسكەن شاقتا ءالي الپىسباەۆ اعامىز ءوز قاراجاتىنان قولداپ, ۇلكەن ۇجىمدى قيىندىقتان الىپ شىقتى. مۇنىڭ ءبارى – كوزبەن كورىپ, كوڭىلگە تۇيگەن تاعىلىم.
سول سەبەپتى بولار, 1999-2013 جىلدار ارالىعىندا تۋعان جەردەن تابان اۋدارماي ەڭبەك ەتتىم. كەيىنگى ون جىل استانا تورىندە ءوتتى. وندا دا ءوز جوسپارىمىزدى جۇزەگە اسىردىق. قايدا جۇرسەك تە, تۋعان ءوڭىر جۇرەكتەن ءبىر ءسات كەتكەن ەمەس. دوسىمجان تاڭاتاروۆ, تۇرسىنبەك قاباتوۆ سەكىلدى ونەردەگى زامانداستارىمنىڭ تۋعان جەرگە جاساعان قىزمەتىن كورىپ, مەن دە ۇلتتىق ارنا ارقىلى جەتىسۋ ونەرپازدارىنىڭ ءۇنىن ەستىرتۋگە بارىمدى سالدىم.
كەيىن وي تولىسىپ, «نەگە ءوز ءوڭىرىمنىڭ مادەني ومىرىنە تىكەلەي ۇلەس قوسپايمىن؟» دەگەن سۇراق سانادا ءپىسىپ-جەتىلدى. ءدال سول تۇستا جەتىسۋ وبلىسى قۇرىلدى. ال وبلىس باسشىسى بەيبىت وكسىكباي ۇلىنىڭ «ەلىڭە كەلىپ قىزمەت جاسا» دەگەن ءبىر اۋىز ءسوزى شەشۋشى اسەر ەتتى. وسىلايشا مەملەكەتتىك تەستىلەۋدەن ءوتىپ, تۋعان جەرگە قىزمەت ەتۋگە كىرىستىك.
ەلگە قىزمەت ەتۋ – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. ناعىز مىنەزدىڭ بايگەگە تۇسەتىن ءساتى. كەيدە ىشكى ۇستانىمدار دا سىنعا ءتۇسىپ جاتادى...
الاش ارىسى ءاليحان بوكەيحاننىڭ «ۇلتقا قىزمەت ەتۋ بىلىمنەن ەمەس, مىنەزدەن» دەگەن ءسوزى كوكىرەكتە تۇر. بۇل – ومىرلىك ۇستانىمىم. جالعىز ماقساتىم – ۇلتقا ادال قىزمەت ەتۋ. الاش رۋحىن بويىنا سىڭىرگەن ءاسانالى ءاشىموۆ, التىنبەك قورازباەۆ, ءجۇرسىن ەرمان, مەنى كەنجە ۇلىنداي كورگەن مىرزاتاي جولداسبەكوۆ سىندى الىپتاردىڭ جانىندا ءجۇرىپ, ەلگە قىزمەت ەتۋدىڭ بيىك ۇلگىسىن كوردىك. ءاليحاننىڭ ءسوزى – سول جولداعى تەمىرقازىق. ءاربىر ازامات وسى ءسوزدى جۇرەگىنە تۇيسە ەكەن دەيمىن. باسقارما باسشىسى رەتىندە الدىما قويىلعان باستى مىندەت تە – مىنەزبەن قىزمەت ەتۋ. اتقارىلىپ جاتقان ءىستىڭ ءبارى حالىقتىڭ كوز الدىندا. سوندىقتان بۇل – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك.
وندا ارى قاراي ءوڭىر مادەنيەتىنىڭ وزەگى سانالاتىن نىسانداردىڭ جاعدايىنا توقتالساق. بۇگىندە جەتىسۋداعى مادەنيەت وشاقتارىنىڭ احۋالى قانداي؟
– وبلىس قۇرىلعاننان بەرى 29 مادەنيەت ءۇيى جاڭادان سالىندى. قازىر 6 نىساندا قۇرىلىس ءجۇرىپ جاتىر. كەلەر جىلى 36 مادەنيەت وشاعى جوندەۋدەن ءوتىپ, ەل يگىلىگىنە بەرىلەدى. جالپى وبلىس بويىنشا 138 مادەنيەت ءۇيى بار. سونىڭ 40-قا جۋىعى تولىق جابدىقتالىپ, ساحنالىق كيىمنەن باستاپ, مۋزىكالىق اسپاپ, LED ەكران, زاماناۋي تەحنيكامەن قامتىلعان. ارينە, ءبارى ءمىنسىز دەپ ايتا المايمىز. ماسەلەسى بار نىساندار دا جەتكىلىكتى. 2026–2029 جىلدارعا ارنالعان موراتوريگە بايلانىستى جاڭا قۇرىلىس ۋاقىتشا توقتاعانىمەن, اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى جالعاسادى. بۇل رەتتە وبلىس اكىمدىگىنىڭ قولداۋى زور.
ايتا كەتەرلىگى, كىتاپحانا مەن مادەنيەت ءۇيى ەگىز ۇعىم. سوندىقتان كوپتەگەن كىتاپحانا مادەنيەت وشاقتارىمەن بىرگە جاڭارىپ كەلەدى. ال مۋزەيلەردىڭ جۇمىسى تولىق جولعا قويىلدى. بۇعان دەيىن توقتاپ قالعان م.تىنىشباەۆ اتىنداعى مۋزەيدى قايتا جاڭعىرتىپ, زاماناۋي كەيىپكە كەلتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
– ارحيۆ پەن قۇجاتتاما سالاسى كوپشىلىككە بەيمالىم. وسى باعىتتاعى جۇمىستارتى دا تىلگە تيەك ەتسەڭىز؟
بۇل وتە ماڭىزدى سۇراق. ارحيۆ – حالىقتىڭ جادى. ءار ازاماتتىڭ ءومىر جولى, ەڭبەگى, تاريحى سوندا ساقتالادى. كوبىنە زەينەت جاسىنداعى ازاماتتار ەڭبەك ءوتىلىن دالەلدەۋ ءۇشىن كەلەدى. ارحيۆشىلەر سول ساتتە ۇلكەن كومەك كورسەتەدى.
بۇل – وتە اۋىر ءارى جاۋاپتى ەڭبەك. ارنايى تەمپەراتۋرا, تازا اۋا تالاپ ەتىلەدى. وسىنى ەسكەرە وتىرىپ, ءبىز ەكى پلان-سكانەر ساتىپ الدىق. ارحيۆ قىزمەتكەرلەرى كۇنىنە مىڭعا جۋىق قۇجاتتى تسيفرلاندىرىپ وتىر. ال قۇپيا قۇجاتتار ۇقك-مەن بىرلەسە ساقتالىپ, تولىق قورعالادى.
– بۇگىندە ءتۇيىنى شەشىلمەي كەلە جاتقان باقتىباي اۋىلىنىڭ مادەنيەت ءۇيى بار. قانشا جىلدان بەرى نىساننىڭ جۇمىسى توقتاپ تۇر. وسى جايىندا ايتا وتسەڭىز؟
– ءيا, وڭىردە ەكى نىسان جوسىقسىز مەردىگەرلەردىڭ كەسىرىنەن توقتاپ قالعان ەدى. سوت ارقىلى ماسەلەنى شەشتىك. قوعالى اۋىلىنداعى مادەنيەت ءۇيى بۇگىندە ەلگە قىزمەت ەتىپ تۇر. ال باقتىبايداعى ونەر وشاعى 2026 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر
– اتقارىلعان ىستەرگە قاراپ, مارقايىپ ايتاتىن تۇستار كوپ سەكىلدى…
– ارينە. سونىڭ ەڭ باستىسى – وبلىس اكىمىنىڭ ەل ىشىنە ءوزى بارىپ, ماسەلەلەردى كوزبەن كورىپ شەشۋى. بۇرىن ەشبىر باسشى بارماعان اۋىلدارعا جول سالىنىپ, سپورت, مەديتسينا, مادەنيەت نىساندارى بوي كوتەردى. ءبىر قاراتال اۋدانىندا عانا سوڭعى جىلدارى 6 مادەنيەت ءۇيى اشىلدى. بىلتىر 128 ملن تەڭگەگە بارلىق اۋىلدىڭ ساحنالىق كيىمى تىگىلدى. 300 ملن تەڭگەدەن استام قارجىعا 114 ەسكەرتكىش جوندەلدى. ايتىس قايتا جانداندى. «جەر جانناتى – جەتىسۋ» بايقاۋى ارقىلى جاڭا اقىندار شىقتى. بۇگىندە اۋىل ونەرپازدارىن رەسپۋبليكالىق ساحناعا شىعارۋعا تولىق مۇمكىندىك بار.
– اڭگىمەمىزدى رۋحاني تاقىرىپپەن تۇيىندەسەك. كىتاپپەن قارىم-قاتىناسىڭىز قالاي؟ سىزدەر جۇزەگە اسىرعان «ميزام» مەكتەبىنىڭ جۇمىسى ەل ىشىندە ۇلكەن جاڭالىق بولدى...
– كىتاپ – مەنىڭ ومىرلىك سەرىگىم. بالالىق شاقتا كورپەنىڭ استىندا فونارمەن كىتاپ وقىعان قازاقپىن. قازىر جەكە كىتاپحانامدا 3 مىڭعا جۋىق كىتاپ بار. بالالارىم دا كىتاپقا جاقىن. قازىر قالا بالاسى عانا ەمەس, اۋىل بالالارى دا كىتاپ وقىسىن دەگەن ماقساتپەن «ميزام» جىلجىمالى ادەبيەت مەكتەبىن قۇردىق. اۋىل-اۋىلداردى ارالاپ, جاستارعا كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن ءسىڭىرىپ جاتىرمىز. ونىڭ راس, بۇل باسقا وڭىردە جوق اۋقىمدى جوبا. بۇگىندە جۇزدەگەن اۋىل بالاسىن كىتاپ وقۋعا تاربيەلەدىك. بۇيىرسا, بيىل دا ءوز بيىگىمىزدەن تۇسپەيمىز. ءبىز مەملەكەت باسشىسىنىڭ «كىتاپ وقيتىن ۇلت» قاعيداسىن قالىپتاستىرعىمىز كەلەدى. ونى باستاپ تا كەتتىك!
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت!
